Bilgi Edinme Yazıları;

Asbest ve akciğer kanseri ilişkisi, Kentsel Dönüşüm ve bekleyen tehlike

RS FM RADYO (Rusya’nın Sesi radyosu),

08.Ekim.2013 tarihi saat: 19:40’da gerçekleştirilen Röbortaj.

Konu: Kentsel Dönüşüm ve bekleyen tehlike: Asbestve akciğer kanseri ilişkisi.

Moderatör: Deniz Gökçe

 Konuşmacı: Dr. Eşref Atabey

Kentsel dönüşüm çalışmaları birçok yönü ileeleştiriliyor, tartışılıyor. Ancak bir yönü var ki bugüne kadar pekkonuşulmadı. 1930 ile 1950 yılları arasında inşa edilen yapılarda asbest kullanıldı. Hatta Türkiye’de asbest işletmeleri asbestin sağlık üzerindeki olumsuzetkilerinin ortaya çıkması ile 1990’lı yıllarda faaliyetlerine son verdi. Kentsel dönüşüm çalışmaları çerçevesinde bu binaların yıkılması gündemde.Tehlike ise asbest zerrecikler halinde çevreye yayılacak. İşte bu duruma 4 Ekim 2013 tarihinde yayımlanan Cumhuriyetgazetesi Bilim ve Teknik ekindeki yazısı ile Dr. Eşref Atabey dikkat çekti.Kendisi konuğumuz olacak...


-Sayın Atabey,

-Asbest binalarda ne amaçlı olarak kullanıldı?

-Yoğun bir kullanımdan mı bahsediyorsunuz?

Sayın Gökçe önce halkın bilgilenmesi için asbestin tanımını yapmak istiyorum.

Asbest; Mg, Ca, Fe silikat bileşiminde lifsi minerallerin ticari adıdır. Asbest adı Asbestinos-kirletilemez anlamında kullanılmıştır. Asbest ateşe,asitlere, basınca (darbelere) dayanımlıdır. Halk arasında amyant, kaya yünüdiye de anılır.

Rusya’da Asbestie diye şehir olduğu bilinmekte. En önemli asbestüreticisi Rusya’dır. Diğerleri Kanada, Çin, Brezilya, Güney Afrika, Yunanistan.

Krizotil ve tremolit türleri yaygın kullanılmıştır.

Asbestin lifsi oluşu, ateşte yanmaması, ısıya dayanımlı, asitlerden etkilenmesi, basınca (darbelere) karşı yüksek oranda dayanımlı olması özellikleriyle endüstride 3000’den fazla alanda kullanılmıştır.

Binalarda asbestin kullanılıp, kullanılmadığına ilişkin öncelikle üretimden bahsetmek istiyorum.

Ülkemizde 1960 yılında 700 ton, 1973 yılında 4800 ton asbest üretilmiştir. Üretim ihtiyacı karşılamadığından 1974 yılında 14.500 ton asbestithal edilmiştir. Son 10 yılda toplam 130.000 ton asbest ithal edilmiştir.

Peki üretilen ve ithal edilen asbest nerede kullanılmıştır.

Asbestin % 50’si çatı kaplama ve çimento üretiminde kullanılmıştır.

1930-1970 yılları arasında inşa edilen özellikle şehirlerdeki binaların;

Çatı kaplama malzemelerinde,

Bina dış cephe kaplama metal parçalarda,

Yalıtıcı-ateşe dayanıklı levhalarda,

Taban fayanslarında,

Çimentoda,

Sıcak su-buhar boruları izolasyonunda,

Fayanslarda,

Duvar ve taban döşemelerinde,

Halı altı kaplamalarda,

Duvar-tavan panellerde,

Şömüne-ocak malzemelerinde vd. kullanılmıştır.

Şehirlerde 1930 ile 1980’li yıllara kadarki yapılan binalarınmalzemelerinde asbest kullanılmıştır, diyebiliriz.

-Asbestle akciğer kanseri ilişkisinden sözediyorsunuz, yıkımlar sırasında ortaya çıkacak asbestin çevreye etkisi neboyutta olabilir?

Normalde şehir havasında insanlar günde 10.000-15.000 asbest lifi solumaktadır. Bu nerden kaynaklanıyor derseniz, Fren ve debriyaj balataları,eski binaların yıkılmasından.

Kentsel Dönüşüm Projeleriyle eski yapılardan oluşmuş binaların, ömrünü tamamlamış binaların yıkılmasıyla şehir havasına normalden 100-1000 kat asbest lifi karışabilecektir.

Kentsel Dönüşümle ilgili 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5436sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun ve 5104 sayılı Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanununda düzenlemeler yer almaktadır. En son olarak ise 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile Türkiye’de kentseldönüşüm hareketleri gündeme gelmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ASBESTİ kanserojen maddeler GRUP 1A listesine almıştır.

ABD, Avrupa ülkeleri 1990’lı ve 2000’li yıllarda asbestin üretimi, ticareti ve kullanımını yasaklamışlardır. 50’den fazla ülke yasakladı. Türkiye en son 2010 yılında tamamen yasaklamıştır. Rusya, Kanada, Hindistan’da asbest üretimi devam etmektedir. Rusya’daki üretim yılda 1 milyon ton olabilmektedir. Asbest ocağının uzunluğu 10 km’yi bulmuştur.

-Asbestli binaların yıkımı sırasında ne gibi önlemler alınması gerekir?

Kentsel dönüşümde yıkılacak binalarda asbest maruziyetine karşı ne gibi önlem alınmalıdır derseniz.

-Binalarda asbest kullanılıp, kullanılmadığı saptanmalı

-Çevreye asbest tozumanın önüne geçmek için koruyucu, perde, branda, gibi çevreye tozun yayılmasını önleyici, tozu çeken güçlü vakumlu sistemler kullanılmalı.  Ortam nemlendirilmeli, çalışanlar toz maskesi kullanmalı, yıkımdan önce çevrede önlem alınmalı.

Son günlerde dinamitle patlatmak suretiyle binaların yıkımı gündeme gelmektedir. Çevreye tozun yayılmasında en riskli yöntem bu olup, yıkım sırasında çevreye daha çok toz yayılacak ve çalışanlar ve çevredeki insanlar daha fazla asbest lifi solumak zorunda kalacaklardır.

YIKIM SIRASINDA TOZUMAYI ÖNLEMEK İÇİN YAĞIŞLI GÜNLER (KAR VE YAĞMUR)SEÇİLEBİLİR. YIKIM SIRASINDA SU PÜSKÜRTÜLEBİLİR, KÖPÜK GİBİ TOZU BASTIRICI YADA HAVAYA KARIŞMASINI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER ALINABİLİR.

''Asbestli çalışmalarda Güvenlik ve sağlık önlemleri yönetmeliği'' ile ''Tozla Mücadele yönetmelği'' hükümlerine uyulmalıdır.

Bu konuda uzman kurumlar ve kuruluşlar gerekli önlemi almalıdır.

-Bu önlemlerin alınıp alınmadığını denetleme yetkive sorumluluğu kime ait?

Asbestle ilgili binaların yıkılması sırasındaki önlemler,çalışanların sağlığı ve çevrenin tozumadan korunması için başta Çalışma Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı sorumlu bakanlıklardır.

-Önlemler riski ne kadar azaltır?

Asbest maruziyetinde maalesef endüstriyel kaynaklı olanın kontrolu henüz yapılamadı. Ancak çevresel asbest maruziyeti kontrol altına alınabiliniyor. Kırsal kesimde asbest çelpek, ak toprak, höllük gibi adlarla anılmış ve yerlerinden alınarak evlerin damlarında izolasyon maddesi, sıva ve badanalarında kullanılmış. Anadolu’da araştırmalara göre, 72.000 insanın asbest maruziyeti altında olduğu biliniyor. Kırsal kesimde insanlar artık asbesti tanıdı ve kullanmaktan çekiniyorlar. Çok az oranda hala kullanım var.

Endüstriyel asbestin, sanayide kullanılan asbestin maruziyetinin önlenmesi için ciddi önlemler yetersiz. Kentsel dönüşüm projesi kapsamında binaların yıkımda çalışanların ve çevredeki insanların soluduğu havadaki asbest lifi oranını azaltacağı gibi, hiç bulunmayacak bir duruma getirebilir.

Teşekkür ederim Eşref bey,

Sayın Gökçe size ve RS FM çalışanlarına teşekkür ederim.

 

                   

Copyright © 2012.
Sitenin içeriğinde yer alan yazı ve resimlerin bütün hakları saklıdır. Yazı ve resimler izinsiz olarak kullanılamaz..
Siteyi en iyi İnternet Explorer 8.0 dışındaki tüm browserlarda düzgün görebilirsiniz.