Bilgi Edinme Yazıları;

Zirkonyum elementi-Tava ve tencerelerde zirkonyum kullanımı ve sağlık

ZİRKONYUM ELEMENTİ-TAVA VE TENCERELERDE ZİRKONYUM KULLANIMI VE SAĞLIĞA ETKİSİ-Eşref Atabey

 

Adıve soyadı: Serkan Genç                             6 Haziran2016 22: 51
Eposta adresi :
serkangenc1980@gmail.com
Cep telefonu : …
Mesajı: Merhabalar hocam. Benim size sorum zirkonyum tava ve tencerelerle ilgili olacak.. M.C… adındaki işletme bu tava ve tencereleri satıyor. Zirkonyum elementini araştırınca karşıma diş protezlerinde kullanıldığına dair bilgilerçıktı.. Başka bir bilgi bulamadım. M.C'nun sitesinde tavanız çizilse dekullanmaya devam edebilirsiniz, sağlığa zararlı değildir şeklinde bir bilgivar.. Bu konu hakkındaki fikirlerinizi merakla bekliyorum.. saygılar,sevgiler..

 

Sayın Serkan Genç

 

İlginiz için öncelikle teşekkür ederim. Konuyu daha iyi anlamanız için size geniş bir açıklamada bulunacağım.

 

Zirkonyumun özellikleri

 

Zirkonyum bir iz elementtir.Zirkonyum elementi; zirkon, baydellit ve kosnerit gibi bazı minerallerde bulunur. Gümüş beyazı renktedir. Ergime noktası 1855  0C, kaynama noktası 4409  0C derecedir. Zirkon mineralinin kimyasal bileşimi: ZrSiO4.  Zirkon;granit ve siyenit gibi magmatik kayalar ile şist ve gnays gibi metamorfikkayalarda bulunabilir. Bünyesinde Hafniyum izotopunun yanı sıra radyoaktif uranyum ve radyojenik kurşun izotoplarınıda bulundurur. Bu sebeple mineral, radyometrik yaşlandırma yöntemlerinde kullanılır. Zirkonyum çok reaktif bir element olup, havada ve sıvı içinde hemenoksitle kaplanır ve aşınmaya karşı dirençli hale gelir. Zirkonyumun tava vetencerelerde kullanılmasının nedeni, sıcaklığa ve aşınmaya karşı dayanımlı olmasındandır.

Zirkonun yüksek ısı iletkenliği ve yüksek yoğunluğu, ergimiş metalin daha hızlı bir şekildesoğumasını sağlar. Zirkon, silis kumunun ısı iletkenliğininve yoğunluğunun yaklaşık iki katına sahiptir ve ondan iki kat daha fazla ısıemebilir. Sonuçta soğuma olayı silis kumuna göre yarı yarıya daha kısa zamandagerçekleşir. Zirkonun dökümcülükte kullanılan en büyük özelliği, ergimiş metalekarşı dirençli olmasıdır. Bu yüzden zirkon ve ergimiş metal arasında sürtünmeve tutma (yapışma) meydana gelmez. Böylece düzgün ve pürüzsüz yüzeyler elde edilir. Seramik sırının zirkon kapsamı % 4-15 arasında değişir. Daha yüksek zirkon içeriği seramik yüzeyinde hafif bir pürüzlülüğe yol açar. Baydellit (ZrO2) diğeroksitler gibi iyonik bağlı olup, saydamlık, ısı ve elektrik iletimine direnç, diamanyetizma, kimyasal kararlılık ve yüksek sıcaklıklarda iyonik iletkenlikgibi üstün özelliklere sahiptir. Ayrıca yüksek elastik modül ve sertlik,gevreklik, refrakterlik, düşük termal genleşme katsayısı, korozyona direnç ve yüksek sıcaklıklarda düşük buhar basıncına sahip olması gibi avantajları da mevcuttur. Zirkonsilikat minerali ısıtıldığında 1500-1800° C arasında ZrO2 ve SİO2 camı oluşturur.

Zirkonyumun kullanımı

Zirkon ve zirkonyum türevleri genel olarak demir-çelik,refrakter malzeme, seramik, boya, kağıt, tekstil, gübre, nükleer santraller, makina, uçak, elektrik-elektronik, makyaj malzemesi, kimya ve deri endüstrilerinde gittikçe artan miktarlarda kullanılmaktadır.

Zirkonyum kimyasalları çok çeşitli kullanım alanlarına sahiptirler. Kişisel bakım malzemesi olarak ter önleyici, oje ve çeşitli kremlerin bileşiminde kullanılır. Zehir, yapıştırıcı, gıda ambalaj, deri tabaklama, kumaş işleme gibi endüstri dallarında ve böbrek diyaliz makinalar ve filtrelerinde yaygın olarak zirkonyum kimyasalları kullanılmaktadır. Yüksek fiziksel ve kimyasal dayanımı sebebi ilezirkon, nükleer santrallerin yakıt çubuklarında da kullanılmakta ve bu özelliğinden dolayı ayrı bir önemi bulunmaktadır. Zirkonun asıl kullanım alanı refraktör sanayidir. 2500°C dendaha yüksek ısıya dayanıklı özel refrakter tuğla imalinde kullanımı çok önemlidir. Ayrıca elektroporselen, laboratuvar porseleni ve buji imalinde kullanılır. Seramik sanayinde zirkon, hem bünyedehem de suda kullanılmaktadır. Bünyede kullanıldığında çatlamayı engeller ve dayanımı arttırır. Yüksek sıcaklık ve aşınmaya karşı dirençli seramikler için özellikle uçak motorlarında önemli hammaddelerden birisi de zirkondur. Ayrıca iri ve özşekilli zirkon kristalleri yarı değerli mücevher olarak kullanılmaktadır.

Renkli seramik için istenen pek çok farklı renk, Zr'un diğer elementler ile yaptığı kombinasyonlarla elde edilir. Sarı renk için Zr-V ile ZrPb- Si, turkuaz için Zr-V -Si, gri için Zr-Co-Ni-Si ve pembe renkiçin Zr-Fe-Si kombinasyonları kullanılır. Zirkon ayrıca, seramik boyalarını sabitleştirmede kaplayıcı madde olarak kullanılır. Böylece seramikler ultraviyole ışınlardan ve kireçlenmeden kaynaklanan deformasyonlara karşı korunurlar. Sırda kullanılacak zirkonun 15 mikrondan daha ince, tercihen 5 mikron inceliğinde olması gerekir.

Zirkonyumun sağlığa etkileri

Zirkonyum tuzları düşük zehirliliğe sahiptir. Çevre için az tehlikelidir. Dişçilikte, metal desteksiz olarak hastalara uygulanan Zirkonya köprüleri, 5-6 ay sonra hastanın ağzında, diş eti çekilmelerine, diş etlerindebir takım değişik tipte alerjilere neden olabilmektedir. Zirkonyum radyoaktif özellik taşır. Bu yüzden Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde zirkonyumdan diş yapımı neredeyse durmuştur. Atom sanayinde kullanılan zirkonyumun, hafniyumdan tamamen arınmış olması gerekir.

Zirkonyumun sıcaklığa ve aşınmaya karşı dayanıklılığı yeni nesil tencere ve tavalarda da kullanımını sağlamıştır.  Zirkonun dökümcülükte kullanılan en büyük özelliği, ergimiş metale karşı dirençli olmasıdır. Tava ve tencerelerin seramik yüzeyinde zirkonyumun bir şekilde kullanılmış olmasının herhangi bir sağlık riski oluşturduğu konusunda yapılmış bilimsel bir araştırma bilinmemektedir. Ancak bildiğimiz, zirkonyumun radyoaktif özelliğinin de olduğudur.  

KAYNAKLAR

Eşref Atabey, 2015. Elementler ve sağlığa etkileri. HÜ Mezotelyoma ve Medikal Jeoloji  Uygulama ve AraştırmaMerkezi yayın No: 1, 619s. Ankara.

Şefik Ramazanoğlu. 2002. Zirkonyum ve Zirkon. SAUFen Bilimleri Enstitüsü Dergisi

6.Cilt,2.Sayı (Temmuz 2002)

Ternpleton, D. 1993. "Zircon", US Department ofThe Interior Bureauof Mines Special

         Publication, Sept.l993

Toplan, N.2001. "Plazma Püskürtme Kaplama Tekniği ile Seramik Esaslı Şekilli Parça

         (ZirkonyaEsaslı Tüp) Üretimi", Doktora Tezi, SAÜ, 2001

DPT.2001. "Madencilik Özel ihtisas Komisyonu, MetalI\Madenler Alt Komisyonu, İleri

         TeknolojiHammaddeleri Çalışma Grubu Raporu", Yayın No:2622,2001

http://webmineral.com/data/Zircon.shtml

http://www.mta.gov.tr/v2.0/madenler/mineraller/index.php?id=zirkon

http://www.tıbbijeoloji.com

Sevgive saygılarımla

Dr.Eşref Atabey

7.6.2016

Hocam bu çok değerli bilgiler içinsonsuz teşekkürlerimi sunarım.. yaptığınız şey çok değerli.. sağolun varolun..sağlıcakla kalın..

8.6.2016

                   

Copyright © 2012.
Sitenin içeriğinde yer alan yazı ve resimlerin bütün hakları saklıdır. Yazı ve resimler izinsiz olarak kullanılamaz..
Siteyi en iyi İnternet Explorer 8.0 dışındaki tüm browserlarda düzgün görebilirsiniz.