Bilgi Edinme Yazıları;

EV TİPİ SU ARITMA CİHAZLARI NE KADAR SAĞLIKLI?


sayın Eşref Bey

Sizin WEB sayfanızdaki yazılardan çok faydalandım. Öncelikle teşekkür ederim. Ben evde su arıtma cihazı kullanıyorum. Sağlıklı mı? Sizin öneriniz ne olabilir?
Teşekkürler
... 15.11.2017

EV TİPİ SU ARITMA CİHAZLARI NE KADAR SAĞLIKLI?

 

Dr. Eşref ATABEY

Tıbbi Jeoloji Uzmanı

 

Ticari kuruluşlarınevsel su arıtım cihazlarını pazarlarken yaygın olarak kullandığı yöntemlerdenbirisi; elektrotların normal çeşme veya damacana suyuna sokularakçalıştırıldığında (elektroliz işlemi yapıldığında) suyun sarımsı kahverengi birrenk almasıdır. Yüzme havuzu dezenfeksiyonunda da sık olarak karşılaşılan budurum demir elementi ile klorun reaksiyonu sonucu meydana gelmektedir. Klorüriyonları suda normalde bulunması gereken iyonlardandır. Eğer normal miktarlardaklor veya klorür içeren suyun içine anot ucunda yüksek miktarda demir içerenelektroliz çubukları koyarak elektroliz işlemi yaparsanız, anot ucunda bulunandemir çözünerek suya geçecek ve su sarımsı kahverengi bir renk alarak sudaçökeltiler oluşacaktır [1, 2]. 

 

Yukarıdakiyöntem Anadolu’da ev tipi su arıtma cihazı satıcılarının yaygın kullandığı biryöntem olup, ilçelerde, köylerde sıkça görülen bir uygulamadır. Aslında bu türsatıcıların yaptığı, doğru bilgilendirme yapmayıp, suyu bulanıkmış gibigöstererek kişileri böylece ikna ederek, yaptıkları işin bu konuda bilgisiolmayan masum insanları yanıltmak ve kandırmaktan başka bir şey olmasa gerek.

Ev tipi arıtma cihazlarının şehirlerde ve kırsal kesimdeözellikle İç Anadolu’da yaygın satıldığı bilinmektedir. Arıtma cihazı kullananev sakinine ya da lokantacıya sorulduğunda ortak ifadeleri şu oluyordu: Buraya suarıtma cihazı satıcıları geldi. Musluk suyundan bir bardak su doldurdu; bardağabir çubuk daldırdı; su bulandı; sapsarı oldu. Bak görüyor musun, içtiğiniz subulanık ve içilemez halde, denildi ve bizde çaresiz arıtma cihazını almakzorunda kaldık. Tüketiciler arıtma cihazlarını ortalama 1.200.00 (TL) (2009yılı fiyatlarıyla) aldıklarını ve yarısını da kredili aldıklarınıbelirtiyorlardı.

 

İçmesuyu renksiz, kokusuz, berrak olmalı, bulanık olmamalıdır [1].   Musluğundan akan suyun berrak olduğunu gördüğühalde; ev tipi arıtma cihazı satıcılarının yapmış olduğu yanıltıcı deneydensonra, kişilerin kafaları karışmakta ve arıtma cihazı almaya karar vermektedirler.

 

Bu arıtmacihazlarının sağlıklı olduğu tartışmalıdır

 

İçme suyu içindeki elementlerin miktarı, asitliği önemlidir,sertliği vd. önemlidir.

1-Ev tipi arıtma cihazları suyun asitliğini yani pH derecesinidüşürmekte, suyu asidik hale getirmektedir.

2-Sağlığımız için içtiğimiz suyun asidik değil, bazik olmasıgerekir.

3- Ev tipi arıtma cihazları suyun içindeki elementleri tutmaktadır.

4-Sağlığımız için özellikle çocukların gelişimi için suyun içindekielementlere gereksinim vardır.

5-Ev tipi arıtma cihazları suda bulunan toksik elementlerden;arseniği arıtmamaktadır.

         6-Evtipi arıtma cihazları sudaki yüksek sülfatı arıtmamaktadır.

7- Ev tipi arıtma cihazlarısudaki fazla florürü arıtmamaktadır.

8-Yaptığım araştırmada çoğu evtipi arıtma cihazının arızalı olduğu ve çalışmadığı

görülmüştür.

9-En önemlisi de 1-2 yıl geçmişolmasına rağmen filtrelerinin değiştirilmediği,

bakımyapılmadığı, temizlenmediği, çoğunda küf mantarı ürediği görülmüştür (Küfmantarlarının tanımı ve sağlığa etkilerini Bilim ve Gelecek Dergisi Mayıs 2017,sayı: 159’da vermiştik).

 

Anadolu’da yapılanaraştırmalar sırasında bazı ev tipi arıtma cihazı ile musluk suyu arasındaki ölçümdeğerlerinin karşılaştırması yapılmıştır.  

 

Kastamonu il merkezinde bir lokantanın musluk suyu ile evtipi arıtma cihazından geçen suda 9 Eylül 2008 tarihinde yapılan ölçümdeğerleri;

 

Musluk suyu (şebeke suyu)                     Aynımusluk suyunun arıtma

cihazından geçtiktensonraki durumu

pH: 7,9                                                        pH:6,8

Eİ: 432                                                        Eİ: 34

TDS: 216                                                     TDS: 17

NaCl: 0,201                                                  NaCl: 0,015

 

Konya ili Yalıhüyük ilçe merkezindeki bir evde, musluk suyuile evde kullanılan arıtma cihazından geçen suyun 18 Temmuz 2009 tarihindeyapılan ölçüm değerleri;

 

Musluk suyu (şebeke suyu)                                Aynımusluk suyunun arıtma

cihazından geçtiktensonraki durumu

 

pH:7,2                                                         pH: 6,2

Eİ: 479                                                        Eİ: 50,2

TDS: 240                                                     TDS: 25,2

NaCl: 0,220                                                  NaCl: 0,022

 

Görüldüğüüzere ev tipi arıtma cihazı suyun asitliğini (pH) arttırmakta, bazikliğinidüşürmektedir. Yani suyu asidik hale getirmektedir. Suyun elektrikiletkenliğini (Eİ) (içindeki toplam element miktarı) düşürmektedir. Neredeysesaf suya yakın duruma getirmektedir. Sudaki toplam çözünmüş madde miktarınıazaltmaktadır. Tek faydası belki, suyun tuzluluğunu azaltmak olmaktadır [1]. 

 

Önemli not

 

 Türkiye’nin farklı yerlerindeyapılan araştırmada, bazı evsel arıtma cihazlarının bozuk olduğu, bakımsız vetemizlenmediği görülmüştür. Şöyle ki; evdeki arıtma cihazından geçen suyla, musluk  (şebeke) suyu ölçüldüğünde ikisinin de değerlerininaynı olduğu görülmüştür.

Bu da gösteriyor ki, cihazın kurulduktan bir süre sonraarızalandığı, ev sahibinin (tüketicinin) bunu fark edemediği, sanki arıtmacihazı çalışıyormuş gibi sanılarak, aslında doğrudan çeşme suyunu kullandığınınfarkında olmadığını hem şebeke suyunu hem de arıtma suyunun ölçüm sonucu ortayakoymaktadır [1]. 

 

Ev tipi arıtma cihazlarıyla ilgili bilgiler

 

Bazensuların kalitesinde bozulma olmasa bile basın ve yayın organlarında yapılandeğerlendirmeler ve yayınlar sonucunda; bireyler, şişe sularına, damacanasularına veya artım cihazı alarak musluk suyunu arıtma yolunagidebilmektedirler. Evsel arıtma cihazlarıyla ilgili öneriler aşağıda sıralanmıştır[3]. 

1- Gerekbasın yayın organlarında yapılan değerlendirmeler ve yayınlar, gereksede bireylerin suyun kalitesinde oluşan koku, renk ve tat gibi değişiklikleri fark etmeleri sonucundatoplumda değişik çözüm arayışları başlar. Ticari kuruluşlar kimyasal kirlilik yönündenarıtıcı özelliğibulunmayan su arıtım sistemlerini pazarlamaya çalışır.

2- Evsel suarıtım cihazları değişik yöntemler arıtım yapancihazların genel adıdır. Mekanik filtreli, kimyasal sistemler, yumuşatıcı cihazlar, anyon değiştiriciler, ultraviyole ışın kullanarak dezenfekte ediciler,ters ozmos sistemiyle arıtım sağlayanlar, klorlayanlar gibi birçokyöntem kullanılabilir.

3- Ancak,hangi arıtım sistemi kullanılırsa kullanılsın;

a- Birarıtım sisteminin suyla ilgili sorunların tamamını çözemeyeceği bilinmelidir,

b- Her birsistemin diğerlerinegöre olumlu yönleri olduğu gibiolumsuz yönleri vardır,

c- Busistemlerin hepsi mutlaka bakım, izleme ve temizleme gerektirir,

d-Arıtılacak suyun özelliğinibilmeden arıtım cihazı seçilmedir.

4- Yukarıdada söz edildiği gibihangi sistem olursa olsun bakım ve temizliğe gereksinim vardır.

Eğer uygun temizlik ve bakım yapılmazsa arıtımı sağlayan cihazınfiltre, süzgeç, arıtım haznesi, pompa vb. yerlerinde hastalık yapıcı mikroorganizmalarçoğalıp koloni oluşturabilir. Bakım, temizlik, filtre değiştirme vb. işlemlerbireyler tarafından en çok unutulan konulardır. Bu nedenle arıtım işi bireylereve ailelere bırakılamaz; suyun musluktan temiz, sağlıklı ve güvenilir akması yerelyönetimlerin en önemli görevidir. Gerek küçük yerleşim birimleri, köy vebeldeler için, gerek büro, okul hastane ve kamu binaları gibi toplu yaşanılanyerler, gerekse de evlerde arıtım cihazı kullanmak birçok sağlık riskiniberaberinde getirir[2]. 

Yukarıda maddelerhalinde sayılan özelliklerden yola çıkılarak;

1-Sayılan nedenlerden dolayı yapılacak öncelikli iş yerelyönetimlerin topluma şebeke yoluyla sağlıklı ve temiz suyu ulaştırmasıdır.Bu görev hiçbir şekilde aksatılamaz ya da devredilemez.

2-Ancak bu görevin yerine getirilmediği deprem, doğal afet vb. olağanüstühallerde yapılması gereken; şişe ve damacana sularını içme suyu olarakkullanmak, klorlu şebeke suyunu temizlik amacıyla kullanmaktır. Bu arada bir anönce şebeke suyunun içme suyu standartlarına getirilmesini sağlamak asıl hedefolmalıdır. Damacana suları kullanılacaksa, damacanapompası kullanılmamalı veya pompalar sık sık çamaşır suyu ile dezenfekteetmelidir.

3-Arıtım cihazlarının, çok özellikli su gerektiren laboratuvar vb. yerler içinuygun olabileceği bilinmeli bu tür yerlerde de arıtım cihazındançıkan suyun kalitesi aylık olarak kontrol edilmelidir. Arıtım cihazı seçerkende suyun hangi parametresinin arıtılmak istendiği bilinerek buna yönelik uyguncihaz seçilmelidir. Suların kalitesinde oluşan bozulmaları veya yayınorganlarındaki yayınları fırsat bilen ticari kuruluşlar evsel su arıtımsistemlerini pazarlamaya çalışmaktadır.

 

Kaynaklar

 

[1]  Atabey, E. 2017. ‘’SU’’ Billur Altın, YaşamVeren Su Olmadan Asla. Basım aşamasında. 400s.

[2]  THSK. 2014. Çok Paydaşlı Sağlık SorumluluğunuGeliştirme Programı 2013-2023. FizikselÇevrenin

Geliştirilmesi. T. C. SağlıkBakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Yayın No: 976.ISBN: 978-975-590-535-8. 1.baskı. Ankara (http://www.thsk.gov.tr/dokumanlar.html).

[3] GATA. 2008. İçme ve Kullanma Sularının Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlar. TAF Preventive Medicine

            Bulletin,2008: 7, 3.

 

                   

Copyright © 2012.
Sitenin içeriğinde yer alan yazı ve resimlerin bütün hakları saklıdır. Yazı ve resimler izinsiz olarak kullanılamaz..
Siteyi en iyi İnternet Explorer 8.0 dışındaki tüm browserlarda düzgün görebilirsiniz.