Kitaplar;

kitaplar41.jpg

İyot

 

İyot denizsuyunda, biyosferde ve atmosferde yoğunlaşabilmekte ve değişik kayaçlarda vetoprakta da bulunabilmektedir. Metamorfik ve magmatik kayaçların iyotiçerikleri birbirine yakın oranlarda olabilir. Çökel kayaçlarda iyot büyükoranda zenginleşebilir. Kiltaşı ya da killi kayaçlardan, kumtaşı ya da kumlukayaçlara kadar geniş bir aralıkta bulunabilir. En yüksek iyotkonsantrasyonları bazı bitümlü şeyler kayalarında saptanmıştır. Kireçtaşı veşeyl kayalarının iyot içeriği oldukça değişken olmakla birlikte organik maddemiktarıyla bağlantılıdır. Toprakların iyot içerikleri genelde türediklerikayaçlardan önemli ölçüde yüksek bulunmuştur. En fazla iyot içeriği denizsuyunda bulunmaktadır. Ülkemiz jeolojik yapısına bağlı olarak yüksek plato vesıradağlara sahiptir. Yüksek plato ve dağlık alanlarda ve iç bölgelerdekitoprak ve içme sularında iyot düzeyleri düşüktür. Düşük iyot değerleri sonuçtainsanların yeterli iyot alamamalarına ve ciddi sağlık sorunlarına nedenolmaktadır.

 

Tiroid hormonyapımında görev alan iyot, normal büyüme ve gelişme ile beyin ve vücutfonksiyonları için gerekli bir eser elementtir. İyot eksikliğinin neden olduğuhastalıklar, dünyada global bir sağlık sorunu olarak kabul edilmektedir. Beyinhasarı ve zeka geriliği iyot eksikliğinin yol açtığı en önemli sağlıksorunudur. Tiroid bezi tarafından vücut fonksiyonları için gerekli miktardatiroit hormonu üretilmesi için besinlerle yeterli miktarda iyot alınmasıgerekir. Toprağın ve suyun iyot miktarı ile ilişkili olarak, besinlerle alınan iyotmiktarı farklılık göstermektedir. Dünya nüfusunun yaklaşık % 29’u iyoteksikliğinden etkilenmektedir. İyot eksikliği, Avrupa’nın dağlık bölgelerinde,Kuzey Hindistan, Çin ve Güney Amerika’nın dağlık bölgelerinde ciddi sağlıksorunları oluşturacak derecededir. Türkiye, Avrupa’nın pek çok ülkesinde olduğugibi orta derecede iyot eksikliği bölgeleri arasında yer almaktadır.

 

Bu kitap Türkiye’deki iyotsorunu konusunda halkı ve ilgilileri bilgilendirmeyi amaçlar. ‘’İyot Elementinin Doğada Bulunuşu ve Canlılar İçin Önemi’’ adlı bu eserde iyodun tanımı, jeokimyası,bulunduğu ortamlar ve sağlığa etkileri irdelenmektedir. Bu eser jeolojibiliminin yanı sıra tıbbın çeşitli dallarına (epidemiyoloji, halk sağlığı),beslenme ve diyetetik, toksikoloji, ziraat, madencilik ve çevre, mineraloji,kimya ve jeokimya, biyojeokimya, veteriner hekimliği, biyoloji, coğrafya ve birçok meslek gruplarının  ilgi alanlarınada katkılar koyabilir.

 

Kitabın yazarıJeoloji Yüksek Mühendisi olup, Tıbbi Jeoloji konusunda uzmandır. Eserin tıplailgili bölümleri yazarın uzmanlık alanı dışındadır. Tıbbi jeolojik açıdan,iyodun doğada bulunuşu ve canlılar için öneminin bir bütünlük içindeanlaşılmasının sağlanması bakımından konulara ait gerekli bilgiler derlenmiş veilave edilme gereği duyulmuştur. Eser, değinilen belgelerde verilen ilgilikaynaklardan derlenmiştir. Fuge (1996, 2005), Halilova (2004, 2005, 2008a,2008b), Halilova ve Sözüdoğru (1998), SözüdoğruOk ve diğerleri (1996), Erbaş (2008), Pekcan (2008), Atabey (2010),Özpınar (2010), Özdemir (2008), Dissanayake ve Chandrajith (1996), WHO (2004)makaleleri yararlanılan temel kaynaklar olarak seçilmiştir.

 

Yazar; kitabın basım ve yayımını gerçekleştiren Maden Tetkik ve AramaGenel Müdürlüğü’ne, eseri inceleyerek düzeltme ve önerilerde bulunan,yardımlarını esirgemeyen ve önemli katkılar koyan Sayın Dr. Gerçek Saraç’a (MTAemekli), Sayın Dr. Mehmet Karadeniz’e (MTA), Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğretim üyelerinden Sayın Prof. Dr. GüldenPekcan’a, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü öğretimüyelerinden Sayın Prof. Dr. Sonay Sözüdoğru Ok’a ve Sayın Prof. Dr. HanımHalilova’ya, eserin baskıya hazırlanması sırasındaki katkısı için Sayın GülgünHasbay’a teşekkürü bir borç bilir.

 

 

Dr.Eşref ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi

 (TıbbiJeoloji Uzmanı)

 

 

 

 

İÇİNDEKİLER

 

İYOT ELEMENTİNİN DOĞADA BULUNUŞU VE CANLILAR İÇİNÖNEMİ

GİRİŞ

 

1. BÖLÜM

 

İYOD’UN TANIMI VE TARİHÇESİ, JEOKİMYASI,İZOTOPLARI,

REAKSİYONLARI VE KULLANIM ALANLARI

Tanımı ve tarihçesi

Jeokimyası

İzotopları

Reaksiyonları

Kullanım alanları

 

2. BÖLÜM

 

YERKABUĞUNDA İYOD’UN BULUNUŞU

DENİZEL ORTAMDA İYOD’UN BULUNUŞU

Su yosunları

İyodun atmosfer yoluyla denizden karaya geçişi

TOPRAKLARDA İYOD’UN BULUNUŞU

Topraklarda iyot miktarını etkileyen etmenler

İyod’un toprakta tutulması

Topraktaki kimyasal iyot türleri

Topraktaki iyod’un uçuculuğu

TOPRAKTAKİ İYOD’UN BİTKİLERE GEÇİŞİ

BİTKİLERDE İYOD’UN BULUNUŞU

İNSAN KAYNAKLI RADYOAKTİF İYOT

 

3. BÖLÜM

 

TÜRKİYE’DE BAZITOPRAKLAR VE İÇME SULARINDA İYOTLA

İLGİLİ YAPILANÇALIŞMALAR

          Kastamonu yöresindeki toprak vebitkilerin iyodür içerikleri

TÜRKİYE’DE İÇMESULARININ İYOT DEĞERLERİ

          Örnek çalışma: Kastamonu, Elazığ veKahramanmaraş

Kastamonu içmesularının iyodür değerleri

          Elazığ yöresi çeşme sularının iyotdeğerleri

          Kahramanmaraş yöresi içme sularınıniyot değerleri

Diğer bazıyerleşim yerleri içme sularının iyot değerleri

            Bazı doğal kaynaklar, besin ve gübrelerde iyotdeğerleri

İYOT REZERVLERİ

İyodun elde edilmesinebir örnek: Gorgan-İran

 

4. BÖLÜM

 

İYOT EKSİKLİĞİ VE GUATR

İnsanlarda iyotgereksinimi ve eksikliği

İyot yetersizliğininoluşturduğu klinik tablo

GUATR

İç-dış,erkek-dişi guatr

Guatrbelirtileri

Guatrrisk grupları

Kanser şüphesi olan nodüllerinözellikleri

Teşhis vetedavi

Guatr ameliyatı

İyot eksikliğinin tanımlanması

İDRARDA İYOT MİKTARI

İdrariyot düzeyi ölçümü

 

5. BÖLÜM

 

GUATROJENLER VE DİĞER İYOT ANTAGONİSTLERİ

Guatrojenler(Guatr yapan maddeler)

Antagonistik maddeler(iyot metabolizmasını bozan maddeler)

Tire ilçesi (İzmir)yöresindeki guatr nedenleri arasında

 antagonistik maddeler

ÇEVRESEL GUATROJENLER

Perklorik asit (ClO4-)

Tiyosiyanat (SCN)

Nitrat (NO3

 

6. BÖLÜM

 

TÜRKİYE’DE GUATR ARAŞTIRMALARI

 

7. BÖLÜM

 

İYOT EKSİKLİĞİNİN HAYVANLARDA GÖRÜLEN ETKİLERİ

Kümes hayvanları

Geviş getiren hayvanlar

          Atlar

EDDI-YARARLI BİRORGANİK İYOT

Sığırlarda tırnak çürüğü

Tuz ile yapılan deneyler

Tavsiye edilen miktarlar

Yumuşak doku aktinobasillozu

İyot tedavisinin sonuçları

Bir ekspektoran olarak EDDI

Domuzlarda kuyruk ısırma

EDDI’nin saklanması

Tolerans ve toksisite

Hayvanlarda iyot zehirlenmesi

 

8. BÖLÜM

 

İYOT EKSİKLİĞİNE BAĞLI HASTALIKLARIN DÜNYADAKİDAĞILIMI

Sri Lanka’daendemik guatr vakaları

 

9. BÖLÜM

 

İYOT EKSİKLİĞİNİNGİDERİLMESİNDE ALINABİLECEK ÖNLEMLER

İYOTLU TUZ KULLANIMI

Fazla alınaniyotlu tuzun etkisi

SONUÇLAR VE ÖNERİLER

KATKI BELİRTME

DEĞİNİLEN BELGELER

SÖZLÜK

 

 

 

 


Copyright © 2012.
Sitenin içeriğinde yer alan yazı ve resimlerin bütün hakları saklıdır. Yazı ve resimler izinsiz olarak kullanılamaz..
Siteyi en iyi İnternet Explorer 8.0 dışındaki tüm browserlarda düzgün görebilirsiniz.