Tıbbi Jeoloji Yazıları;

  İz elementler ve hayvan sağlığı

Uluslararsı Katılımlı Tıbbi jeoloji Sempozyumu, 6-9 Şubat 2008, 129, Ankara

 

İz elementler ve hayvan sağlığı üzerindeki etkileri

Trace elements and animal health

 

Hilal KARAGÜL ve Ulvi Reha FİDANCI

Ankara Ü. Veteriner Fakültesi Biyokimya ABD-Ankara

karagül@veterinary.ankara.edu.tr       rfidanci@veterinary.ankara.edu.tr

 

 

Mineral maddelerin ve özellikle iz elementlerin hayvansal organizmada normalin altında veya üzerinde bulunmalarından ileri gelen hastalıklar, özellikle son yıllarda hayvancılık ekonomisinde büyük önem kazanmıştır.

Canlılık olaylarının akışı için önemli olan iz elementlerin eksikliği, hücre metabolizmasını bozmakta ve ağır noksanlıkları ölümle sonuçlanan, karakteristik noksanlık hastalıklarını oluşturmaktadır. İz elementlerin hücre metabolizmasındaki fonksiyonları çok çeşitli olup, membran geçirgenliği ve doku hassasiyetinin oluşumu, sinir impluslarının iletimi, hormon ve enzimlerin kendilerine özgü fonksiyonlarının gerçekleşmesi, büyüme ve hayvansal üretim-verim ile canlının diğer hayati fonksiyonlarının yerine getirilmesinde iz elementler önemli görevler üstlenirler.

Bu nedenle hayvanlarında iz element dengesizlikleri, kıl dökülmesi, depigmentasyon, parakeratozis, iskelet bozuklukları, devamlı ishal, anemi, iştahsızlık, kemiklerde yapısal bozukluklar, büyümede yavaşlama, gerileme ve gelişme bozuklukları, felçler, enfeksiyonlara bağlı olmayan yavru atmalar, erken doğumlar, doğum sonrası ölümler, yavru verimi de dahil olmak üzere tüm hayvansal verimlerde gerileme, kısırlık, tetani ve pika gibi klinik bozukluklarla ortaya çıkmaktadır.

Hayvancılık alanında, beslenme bozuklukları yönünde önemle üzerinde durulan başlıca iz elementler, demir, bakır, mangan, molibden, selenyum, çinko, flor ve geviş getiren hayvanlar için kobalt olup, bunlardan başka baryum, bor, brom, krom, aluminyum, kadmiyum, nikel, silisyum, lityum, stronsiyum gibi değişik birçok elementin iz fonksiyonları da tartışılmaktadır.

Organizmanın iz elementlere olan gereksinimleri çeşitli faktörlerin etkisine bağlıdır. Özellikle verim düzeyi yüksek olan hayvanlarda enerji ve mineral dengesi çok önemli bir kavramdır. Toprak, su ve yem maddelerinin iz element içeriği, sindirim kanalındaki emilim şekilleri, emilim sırasında iz elementler arası etkileşim, vücutta depolanma durumları, hayvanın kendisine ait özellikler gereksinimi azaltımakta veya yükseltimektedir. Mineral yetersizliklerin spesifik bölgelerde yoğunlaştığı ve doğrudan toprağın yapısı ile ilişkili olduğu kabul edilmektedir. 

Yurdumuzun bütün bölgelerini kapsayan hayvanların kan mineral ve iz element profillerinin ortaya konduğu, bölgelerin toprak, su ve bitkilerinin mineral ve iz element düzeylerinin belirlendiği kapsamlı çalışmalar bulunmamaktadır. Mevcut çalışmalar yöresel bazda ve anorganik metabolizmada rol oynayan belirli mineral ve iz element düzeylerine yönelik çalışmalardır. Bu çalışmalardan sağlanan veriler yurdumuzdaki minerallerle ilgili beslenme hastalıklarının genel durumunun ortaya konmasında önemli rol üstlenmektedir.

Bu konferansta iz elementlerin hayvan sağlığı üzerine olan genel etkileri ile Türkiye’de en sık rastlanılan iz element bozuklukları aktarılacaktır.

 

                   

Copyright © 2012.
Sitenin içeriğinde yer alan yazı ve resimlerin bütün hakları saklıdır. Yazı ve resimler izinsiz olarak kullanılamaz..
Siteyi en iyi İnternet Explorer 8.0 dışındaki tüm browserlarda düzgün görebilirsiniz.